Szybka odpowiedź: Tak, ćwiczenia mają sens. Przy zwyrodnieniu kolana ruch i trening siłowy należą do najlepiej przebadanych metod leczenia: zmniejszają ból i poprawiają sprawność. Ból nie zawsze oznacza, że kolano się niszczy. Ważne jest, żeby ćwiczyć w akceptowalnym zakresie bólu i stopniowo zwiększać obciążenie.
Spis treści
- Czym jest zwyrodnienie kolana
- Ból to nie zawsze uszkodzenie
- Jak wygląda dobry program
- Ćwiczenia na start
- Co z zastrzykami i operacją
- Przykład z gabinetu
- Najczęstsze pytania pacjentów
- Podsumowanie
Czym jest zwyrodnienie kolana
Zwyrodnienie (gonartroza) to zmiany w chrząstce i całym stawie, które narastają z wiekiem, po urazach albo przy dużych obciążeniach. Objawia się bólem przy schodach, wstawaniu i dłuższym chodzeniu, sztywnością po odpoczynku i czasem obrzękiem. Co ważne: obraz RTG słabo koreluje z bólem. Są osoby z dużymi zmianami bez dolegliwości i odwrotnie.
Ból to nie zawsze uszkodzenie
Wiele osób przestaje się ruszać, bo boi się, że „zetrze kolano do końca”. Tymczasem brak ruchu osłabia mięśnie, a słabsze mięśnie to większe obciążenie stawu i więcej bólu. Prosta zasada: ból podczas ćwiczeń do około 3 do 4 w skali od 0 do 10 jest akceptowalny, jeśli następnego dnia nie jest gorzej niż przed ćwiczeniami.
Jak wygląda dobry program
- wzmacnianie mięśnia czworogłowego uda i mięśni biodra,
- ćwiczenia równowagi,
- regularne chodzenie albo rower,
- redukcja masy ciała, jeśli jest nadwaga: każdy kilogram mniej to mniejsze obciążenie kolana,
- stopniowe zwiększanie trudności co 1 do 2 tygodnie.
Efekty widać zwykle po 6 do 12 tygodniach regularnych ćwiczeń, 2 do 3 razy w tygodniu.
Ćwiczenia na start
- Wstawanie z krzesła: bez pomocy rąk, 3 serie po 8 do 12,
- Prostowanie kolana w siadzie: z obciążnikiem na kostce, 3 serie po 12,
- Wejścia na stopień: 3 serie po 8 na stronę,
- Stanie na jednej nodze: 3 razy po 30 sekund przy oparciu.
Co z zastrzykami i operacją
Zastrzyki mogą czasowo zmniejszyć ból, ale nie zastąpią ćwiczeń. Endoprotezoplastyka jest rozwiązaniem przy zaawansowanych zmianach, gdy ból mimo leczenia zachowawczego mocno ogranicza życie. Nawet wtedy osoby, które przed operacją ćwiczyły, zwykle szybciej wracają do formy.
Przykład z gabinetu
Pacjentka, 55 lat, unikała schodów i dłuższych spacerów z powodu bólu kolana. RTG pokazało zmiany zwyrodnieniowe. Przez 8 tygodni wykonywała program ćwiczeń siłowych 3 razy w tygodniu, połączony z codziennym chodzeniem. Ból przy schodach wyraźnie się zmniejszył, a spacery wydłużyła z 15 do 45 minut.
Opis przypadku jest uproszczony i nie zawiera danych pozwalających zidentyfikować pacjenta.
Najczęstsze pytania pacjentów
Rower czy bieganie przy zwyrodnieniu kolana?
Rower zwykle jest łagodniejszy i dobry na start. Bieganie nie jest zakazane, jeśli kolano dobrze je toleruje i obciążenie zwiększa się stopniowo.
Czy zastrzyki są konieczne?
Nie. Mogą pomóc w okresie zaostrzenia, ale podstawą leczenia pozostają ćwiczenia i aktywność.
Czy ćwiczenia nie zniszczą kolana bardziej?
Dobrze dobrane ćwiczenia nie przyspieszają zwyrodnienia. Wręcz przeciwnie, silne mięśnie odciążają staw.
Podsumowanie
Zwyrodnienie kolana to nie wyrok i nie powód, żeby przestać się ruszać. Ćwiczenia siłowe, chodzenie i cierpliwość dają najwięcej. Zobacz też: trening medyczny.
Masz zwyrodnienie kolana i nie wiesz, jak ćwiczyć? Umów wizytę w Mikołowie, ułożymy program dopasowany do Twojego kolana.
Zarezerwuj wizytę albo zadzwoń: 784 525 048. Fizjo z Pasją, ul. Krawczyka 1, Mikołów.
O autorze
Artykuł przygotował zespół fizjoterapeutów Fizjo z Pasją w Mikołowie, na podstawie codziennej pracy z pacjentami ortopedycznymi i sportowcami.
Źródła
- Bannuru R.R. i wsp. OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage, 2019.
- Skou S.T. i wsp. A Randomized, Controlled Trial of Total Knee Replacement. New England Journal of Medicine, 2015.
- Fransen M. i wsp. Exercise for osteoarthritis of the knee: a Cochrane systematic review. British Journal of Sports Medicine, 2015.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani fizjoterapeutycznej. Przy ostrych, narastających lub niepokojących objawach skonsultuj się ze specjalistą.
