Dysplazja bioder u niemowląt – czy fizjoterapia pomaga?

Szybka odpowiedź: Tak. Badania kliniczne i przeglądy z ostatnich lat potwierdzają, że terapia manualna, ćwiczenia symetrii tułowia i prawidłowe pozycjonowanie przyspieszają dojrzewanie stawu biodrowego i zmniejszają przykurcze mięśniowe.

Czym jest dysplazja bioder?

Dysplazja rozwojowa stawu biodrowego obejmuje niedojrzałość panewki, nieprawidłowe ustawienie głowy kości udowej, a w skrajnych przypadkach zwichnięcie. Występuje u 3–5% noworodków, częściej u dziewczynek, dzieci z ułożenia pośladkowego oraz po ciąży bliźniaczej. Standard diagnostyczny obejmuje badanie Ortolaniego/Barlowa i profilaktyczne USG ok. 6. tygodnia życia.

Jak pomaga fizjoterapia?

• Terapia manualna zmniejsza napięcie zginaczy bioder, zwiększa zakres odwiedzenia i poprawia centralizację głowy kości udowej [1].
• Ćwiczenia neuromotoryczne (np. symetria tułowia, aktywne odwodzenie) wspierają równomierny rozwój panewki.
• Regularne monitorowanie USG (co 4–6 tygodni) pozwala dostosować program terapii i często pozwala uniknąć stosowania ortezy.

Pielęgnacja i pozycjonowanie w domu

1. Prawidłowe podnoszenie: Unikaj chwytania dziecka pod pachami. Podnoś je, podkładając dłonie pod jego miednicę i uda.
2. Pozycja „żabki”: Zapewnij szerokie ułożenie ud (odwiedzenie) podczas noszenia w chuście lub nosidle ergonomicznym.
3. Codzienne ćwiczenia bierne: Wykonuj 2 serie po 10 powtórzeń odwiedzenia nóżek z delikatnie zgiętymi kolanami.

Przykład terapii (case study)

Pacjent: Niemowlę, 7 tygodni, dysplazja prawego biodra typu IIb, wzmożone napięcie osiowe.
Interwencja: 8 wizyt fizjoterapeutycznych (1 raz w tygodniu) obejmujących terapię manualną oraz instruktaż ćwiczeń domowych.
Rezultaty po 2 miesiącach:

• Zakres odwiedzenia w stawie biodrowym poprawił się o 25°.
• Kontrolne USG wykazało poprawę z typu IIb na IIa, co pozwoliło uniknąć leczenia ortezą.
• Napięcie mięśni prostowników tułowia zostało zredukowane.

Najczęstsze pytania rodziców

Czy fizjoterapia może zastąpić ortezę?

Przy łagodnej dysplazji (typ IIa/IIb) fizjoterapia często jest wystarczającym postępowaniem. W przypadku niestabilnego stawu (typ III/IV) orteza pozostaje standardem leczenia, a ćwiczenia stanowią terapię uzupełniającą.

Jak często należy wykonywać kontrolne USG?

Badanie kontrolne wykonuje się co 4–6 tygodni, aż do uzyskania prawidłowej klasyfikacji stawu. Harmonogram wizyt ustala lekarz ortopeda.

Czy mogę nosić dziecko w chuście?

Tak, pod warunkiem, że chusta lub nosidło utrzymuje biodra dziecka w pozycji zgięciowo-odwiedzeniowej (tzw. „pozycja M”). Należy unikać nosideł sztywnych, które wymuszają prostowanie nóżek.

Referencje

1. Giorgi V. Treatment of developmental hip dysplasia with manual therapy. Case report, 2024.
2. Ostrzyżek-Przeździecka K. Non-invasive methods of treating hip dysplasia in infants – scoping review. 2022.
3. Schwend RM et al. Evaluation and treatment of developmental hip dysplasia in the newborn and infant. Pediatrics Clinics, 2014.

O autorce: Pamela Łobodzińska – fizjoterapeutka pediatryczna, terapeutka NDT Bobath, Zoga Movement (I–II), trójpłaszczyznowej terapii manualnej stóp.

Artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny i informacyjny, nie zastępuje profesjonalnej konsultacji lekarskiej ani fizjoterapeutycznej.